Kompendium histologii

Kompendium histologii

Kompendium histologii przedstawia w przystępny sposób strukturę mikroskopową i jej powiązania z funkcją komórek, tkanek i narządów - Tekst ilustrowany jest prostymi schematami prezentującymi najważniejsze cechy morfologiczne i niekiedy aspekty czynnościowe omawianych struktur.
Podręcznik przeznaczony jest przede wszystkim dla studentów medycyny, ale mogą z niego korzystać również studenci nauk przyrodniczych i lekarze.
Kompendium histologii to zwarty i nowoczesny podręcznik napisany przez profesorów Katedry Histologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

1. Struktury i podstawowe procesy komórkowe [Jadwiga Mirecka).
1.1. Błony biologiczne.
1.1.1. Ogólna budowa błon
1.1.2. Składniki chemiczne błon
1.1.2.1. Lipidy błonowe
1.1.2.2. Białka błonowe
1.1.3. Transport przez błony.
1.2. Błona komórkowa
1.2.1. Potencjał spoczynkowy błony komórkowej
1.2.2. Wyspecjalizowane obszary błony komórkowej .
1.2.3. Cząsteczki adhezyjne błony komórkowej.
1.2.4. Glikokaliks (osłonka powierzchniowa).
1.2.5. Szkielet błonowy .
1.3. Jądro komórkowe
1.3.1. Chromatyna jądrowa
1.3.1.1. Składniki chemiczne chromatyny.
1.3.1.2. Przestrzenna organizacja chromatyny.
1.3.1.3. Euchromatyna i heterochromatyna.
1.3.2. Morfologiczny obraz transkrypcji
1.3.3. Jąderko
1.3.4. Zrąb jądra i sok jądrowy
1.3.5. Otoczka jądrowa
1.3.5.1. Budowa porów jądrowych i transport poprzez pory
1.4. Rybosomy
1.5. Siateczka śródplazmatyczna
1.5.1. Charakterystyka błon siateczki śródplazmatycznej
1.5.2. Siateczka śródplazmatyczna szorstka i gładka
1.5.3. Znaczenie czynnościowe siateczki śródplazmatycznej.
1.6. Aparat Golgiego
1.6.1. Biegunowość diktiosomu
1.6.2. Dodatkowe przedziały związane z aparatem Golgiego.
1.6.3. Rola aparatu Golgiego w komórce
1.6.4. Fuzja błon i egzocytoza.
1.7. Endocytoza i przedział endosomowy
1.8. Lizosomy
1.8.1. Enzymy i błona lizosomów
1.8.2. Powstawanie lizosomów.
1.8.3. Typy i morfologia lizosomów.
1.8.4. Znaczenie lizosomów .
1.9. Proteasomy

1.10. Mitochondria
1.10.1. Charakterystyka Won mitochondrialnych
1.10.1.1. Grzybki mitochondrialne i oksydatywna fosforylacja
1.10.2. Przestrzeń międzybłonowa i macierz mftochondrialna.
1.10.3. Biogeneza mitochondriów
1.11. Peroksysomy.
1.12. Centriole, cytoszkielet i podstawy zjawisk ruchowych w komórce.
1.12.1. Centriole
1.12.2. Mikrotubule
1.12.3. Mikrof i lamenty
1.12.4. Ruch komórek
1.12.5. Filamenty pośrednie
1.13. Inne składniki cytoplazmy
1.14. Cykl komórkowy
1.14.1. Interfaza
1.14.2. Mitoza.
1.14.3. Wrzeciono podziałowe.
1.14.4. Mejoza
1.14.5. Regulacja cyklu komórkowego
1.15. Zaprogramowana Śmierć komórki (apoptoza)
Tkanka nabłonkowa {Jan A. Litwin)
2.1. Funkcje nabłonków.
2.2. Ogólna charakterystyka nabłonków.
2.2.1. Klasyfikacja i występowanie nabłonków.
2.2.2. Odnowa nabłonków
2.3. Zróżnicowania przyszczytowej (wolnej) powierzchni komórek
nabłonkowych.
2.3.1. Mikrokosmki.
2.3.2. Migawki (rzęski) .
2.4. Zróżnicowania bocznych powierzchni komórek nabłonkowych
2.4.1. Strefa przylegania (zonufa adhaerens)
2.4.2. Desmosom [macula adhaerens).
2.4.3. Strefa zamykająca (zonula occludens)
2.4.4. Neksus {macula communicans, połączenie szczelinowe).
2.5. Zróżnicowania przypodstawnej powierzchni komórek nabłonkowych .
2.6. Blaszka podstawna.
. Tkanka łączna (ogólna charakterystyka) {Tadeusz Ochocki).
3.1. Substancja międzykomórkowa .
3.1.1. Włókna tkanki łącznej
3.1.1.1. Włókna kolagenowe
3.1.1.2. Biosynteza kolagenu i jego agregacja w fibryle
3.1.1.3. Włókna srebrochłonne.
3.1.1.4. Typy kolagenu.
3.1.1.5. Włókna sprężyste (elastyczne)
3.1.2. Substancja podstawowa (macierz)
3.1.2.1. Glikozaminoglikany i proteoglikany
3.1.2.2. Białka niekolagenowe
3.2. Komórki tkanki łącznej.
3.2.1. Fibroblasty
3.2.2. Makrofagi
3.2.3. Komórki plazmatyczne (plazmocyty).
3.2.4. Komórki tuczne (mastocyty)
3.3. Odmiany tkanki łącznej.
3.3.1. Mezenchyma i tkanka łączna galaretowata
3.3.2. Tkanka łączna właściwa.
3.3.2.1. Tkanka łączna wiotka.
3.3.2.2. Tkanka łączna włóknista Ubita).
3.3.3. Tkanka łączna siateczkowata.
3.3.4. Tkanka tłuszczowa.
3.3.4.1. Tkanka tłuszczowa żółta.
3.3.4.2. Tkanka tłuszczowa brunatna.
4. Tkanki podporowe {Tadeusz Ochocki).
4.1. Chrząstka
4.1.1. Chrząstka szklista
4.1.2. Chrząstka sprężysta.
4.1.3. Chrząstka włóknista.
4.2. Tkanka kostna
4.2.1. Istota międzykomórkowa tkanki kostnej
4.2.2. Komórki tkanki kostnej.
4.2.2.1. Komórki prekursorowe (osteogenne)
4.2.2.2. Osteoblasty
4.2.2.3. Osteocyty
4.2.2.4. Osteoklasty
4.2.3. Typy tkanki kostnej
4.2.3.1. Kość zbita
4.2.3.2. Kość gąbczasta.
4.2.4. Tworzenie tkanki kostnej (kostnienie).
4.2.4.1. Kostnienie na podłożu mezenchymatycznym (błoniastym).
4.2.4.2. Kostnienie na podłożu chrzestnym (wewnątrzchrzęstne).
4.2.4.3. Mechanizmy odpowiedzialne za procesy mineralizacji.
4.2.5. Przebudowa tkanki kostnej
4.2.6. Gojenie złamań
4.3. Budowa stawu
B. Krew 1 powstawanie komórek krwi (hemopoeza) iTadw** Ochocki)
5.1. Erytrocyty (krwinki czerwone)
5.2. Leukocyty (krwinki białe).
5.2.1. Granulocyty (leukocyty ziarniste)
5.2.1.1. Granulocyty obojętnochłonne (neutrofile)
5.2.1.2. Granulocyty kwasochłonne (eozynofiłe)
5.2.1.3. Granulocyty zasadochłonne (bazofile).
5.2.2. Agranulocyty (leukocyty bezziamiste).
5.2.2.1. Limfocyty.
5.2.2.2. Monocyty.
5.3. Płytki krwi (trombocyty).
5.4. Powstawanie krwinek (hemopoeza).
5.4.1. Szpik kostny
5.4.1.1. Przedział naczyniowy
5.4.1.2. Przedział hemopoetyczny
5.4.2. Szereg rozwojowy erytrocytów (erytropoeza)
5.4.3. Szereg rozwojowy granulocytów (granulopoeza).
5.4.4. Szereg megakarioblastyczny i powstawanie płytek krwi ftrombopoeza]
6. Tkanka mięśniowa [Jan A. Utwin)
6.1. Aparat kurczliwy
6.2. Tkanka mięśniowa gładka.
6.2.1. Budowa komórki mięśniowej gładkiej
6.2.2. Zespoły komórek mięśniowych gładkich.
6.2.3. Niemięśniowe komórki kurczliwe
6.3. Tkanka mięśniowa szkieletowa
6.3.1. Ogólna organizacja włókna mięśniowego szkieletowego
6.3.2. Struktura miofibryli
6.3.3. Molekularna budowa miofilamentów i mechanizm skurczu.
6.3.4. Systemy błonowe włókna mięśniowego
6.3.5. Płytka motoryczna.
6.3.6. Połączenie mięśniowo-ścięgniste
6.3.7. Wrzecionka nerwowo-mięśniowe i nerwowo-ścięgniste.
6.3.8. Typy włókien mięśni szkieletowych.
6.3.9. Budowa histologiczna mięśnia szkieletowego.
6.4. Mięsień sercowy
6.4.1. Komórki robocze mięśnia sercowego
6.4.2. Komórki układu bodźcotwórczo-przewodzącego.
7. Tkanka nerwowa {Jan A. Litwin).
7.1. Ogólna charakterystyka komórek nerwowych
7.1.1. Neuryt (akson) i dendryty
7.1.2. Klasyfikacja komórek nerwowych
7.2. Wyposażenie cytoplazmatyczne komórki nerwowej
7.3. Budowa obwodowego włókna nerwowego.
7.3.1. Osłonka Schwanna
7.3.2. Osłonka mielinowa.
7.4. Podstawy przewodnictwa nerwowego .
7.4.1. Potencjał czynnościowy
7.4.2. Przewodzenie ciągłe i skokowe
7.5. Połączenia synaptyczne.
7.5.1. Część presynaptyczna
7.5.2. Część postsynaptyczna
7.5.3. Neuroprzekaźniki
7.5.4. Mechanizm przewodnictwa synaptycznego
7.5.5. Parakrynne przewodzenie bodźców.
7.5.6. Synapsy elektryczne.
7.6. Komórki neurogleju.
7.6.1. Glej wyściółkowy (ependyma) .
7.6.2. Astrocyty (wielkoglej).
7.6.3. Oligodendrocyty {glej skąpowypustkowy)
7.6.4. Komórki mezogleju (mikroglej, komórki Hortegi) .
7.6.5. Komórki Schwanna
7.7. Przykłady histologicznej organizacji układu nerwowego.
7.7.1. Histoarchitektonika rdzenia kręgowego.
7.7.2. Cy to a rch i tektonika kory mózgu
7.7.3. Cytoarchitektonika kory móżdżku.
7.7.4. Zwój międzykręgowy .
7.7.5. Pień nerwowy.
7.8. Struktury towarzyszące tkance nerwowej.
7.8.1. Opony mózgowe
7.8.2. Struktury związane z wytwarzaniem i resorpcją płynu mózgowo--rdzeniowego
8. Wprowadzenie do histologii narządów {Jan A. Litwin)
8.1. Ogólna organizacja narządów
8.2. Błona śluzowa.
8.3. Ogólna charakterystyka i klasyfikacja gruczołów
8.3.1. Gruczoły zewnątrz- i wewnątrzwydzielnicze
8.3.2. Klasyfikacja morfologiczna
8.3.3. Typ wydzieliny
8.3.4. Sposób wydzielania
9. Układ naczyniowy {Jan A. Litwin).
9.1. Elementy składowe ściany naczyń krwionośnych.
9.1.1. Komórki śródbłonka
9.1.2. Perycyty.
9.1.3. Komórki mięśniowe gładkie.
9.1.4. Włókna i macierz tkanki łącznej
9.1.5. Warstwowa budowa ściany naczyniowej
9.2. Naczynia włosowate (kapilary)
9.2.1. Budowa ściany naczynia włosowatego .
9.2.2. Klasyfikacja naczyń włosowatych
9.2.3. Prekapilary i postkapilary.
9.3. Naczynia tętnicze
9.3.1. Arteriole.
9.3.2. Tętnice typu mięśniowego
9.3.3. Tętnice typu sprężystego
9.3.4. Tętnice mieszane.
9.4. Naczynia żylne
9.4.1. Żyłki Wenulae).
9.4.2. Żyły średnie
9.4.3. Żyły duże
9.4.4. Żyły kończyn dolnych.
9.4.5. Żyły o zredukowanej ścianie
9.5. Anastomozy tętniczo-żylne.
9.6. Struktury sensoryczne układu naczyniowego.
9.6.1. Kłębki szyjne i aorta I ne.
9.6.2. Zatoka szyjna
9.7. Serce.
10. Układ Bmfatyczny oraz podstawy zjawisk immunologicznych [Tadeusz Ochocki)
10.1. Tkanka limfoidalna.
10.2. Podstawowe pojęcia immunologiczne i mechanizmy odporności.
10.2.1. Czynniki i komórki uczestniczące w reakcjach immunologicznych .
10.2.1.1. Antygeny.
10.2.1.2. Limfocyty.
10.2.1.3. Komórki prezentujące antygen
10.2.1.4. Interleukiny
10.2.2. Rodzaje odpowiedzi immunologicznej
10.2.2.1. Odpowiedź humoralna
10.2.2.2. Odpowiedź komórkowa
10.3. Grasica .
10.3.1. Budowa histologiczna
10.3.2. Czynność grasicy.,
10.3.2.1. Produkcja limfocytów T
10.3.2.2. Produkcja hormonów peptydowych
10.4. Węzeł chłonny
10.4.1. Budowa histologiczna
10.4.2. Krążenie limfy w węźle chłonnym
10.4.3. Ukrwienie węzła chłonnego i recyrkulacja limfocytów
10.4.4. Udział węzła chłonnego w zjawiskach obronnych
10.5. Śledziona,
10.5.1. Unaczynienie śledziony
10.5.2. Miazga biała śledziony.
10.5.3. Miazga czerwona śledziony
10.5.4. Czynność śledziony.
10.6. Migdałki
10.7. Naczynia limfatyczne
11. Układ oddechowy {Jan A. Litwin).
11.1. Nabłonek dróg oddechowych .
11.2. Jama nosowo-gardłowa.
11.2.1. Błona węchowa
11.2.2. Narząd przy lemieszowy (Jacobsona)
11.3. Krtań
11.4. Tchawica
11.5. Drzewo oskrzelowe.
11.5.1. Oskrzela
11.5.2. Oskrzeliki.
11.5.3. Oskrzeliki końcowe.
11.5.4. Oskrzeliki oddechowe
11.6. Pęcherzyki płucne.
11.6.1. Budowa ściany pęcherzyka płucnego.
11.6.2. Tkanka śródmiąższowa
11.6.3. Makrofagi płucne
11.7. Opłucna
12. Skóra i dodatkowe twory skóme {Jadwiga Miracka)
12.1. Naskórek.
12.1.1. Keratynocyty
12.1.2. Inne komórki naskórka.
12.1.3. Połączenie naskórkowo-skorne
12.2. Skóra właściwa
12.3. Tkanka podskórna
12.4. Dodatkowe twory skórne.
12.4.1. Włosy
12.4.2. Gruczoły skórne
12.4.2.1. Gruczoły potowe
12.4.2.2. Gruczoły łojowe.
12.4.2.3. Gruczoły zapachowe.
12.4.3. Paznokcie .
12.5. Zakończenia nerwowe w skórze
12.6. Regionalne różnice w strukturze skóry
13. Jama ustna i ślinianki (Jan A. Litwin).
13.1. Jama ustna.
13.1.1. Warga
13.1.2. Błona śluzowa jamy ustnej
13.1.3. Język.
13.1.3.1. Brodawki języka
13.1.3.2. Budowa kubka smakowego
13.2. Ślinianki .
13.2.1. Małe i duże gruczoły ślinowe.
13.2.2. Pęcherzyk surowiczy
13.2.3. Cewka śluzowa .
13.2.4. Przewody wyprowadzające ślinianek
13.2.5. Charakterystyka różnicowa śtinianek
14. Narząd zębowy (Tadeusz Cichocki)
14.1. Tkanki twarde zęba
14.1.1. Zębina
14.1.2. Szkliwo .
14.1.3. Cement
14.2. Miazga zęba.
14.3. Ozębna .
14.4. Dziąsło
14.5. Rozwój zęba
14.5.1. Powstawanie i rozwój zawiązka zęba.
14.5.2. Powstawanie zębiny i szkliwa.
14.5.3. Powstawanie struktur pochodnych woreczka zębowego:
15. Cewa pokarmowa (Jan A. Litwin).
15.1. Charakterystyka ogólna
15.2. Przełyk
15.3. Żołądek.
15.3.1. Nabłonek błony śluzowej żołądka
15.3.2. Wpust.
15.3.3. Trzon i dno żołądka.
15.3.3.1. Gruczoł żołądkowy właściwy.
15.3.4. Odźwiernik.
15.4. Jelito cienkie
15.4.1. Nabłonek jelitowy .
15.4.2. Kosmek jelitowy .
15.4.3. Gruczoł jelitowy
15.4.4. Charakterystyka różnicowa poszczególnych odcinków jelita cienkiego
15.5. Jelito grube.
15.6. Komórki dokrewne cewy pokarmowej .
15.7. Tkanka limfoidalna cewy pokarmowej .
15.8. Układ nerwowy cewy pokarmowej
16. Duże gruczoły przewodu pokarmowego: wątroba i trzustka {Jan A. Litwin).
16.1. Wątroba
16.1.1. Ogólna organizacja miąższu wątroby
16.1.2. Komórka wątrobowa
16.1.3. Zatoka wątrobowa.
16.1.4. Unaczynienie wątroby .
16.1.5. Drogi żółciowe
16.2. Trzustka
16.2.1. Pęcherzyk trzustkowy
16.2.2. Przewody wyprowadzające trzustki.
17. Układ wydzielania wewnętrznego [Jadwiga Mirecka)
17.1. Przysadka mózgowa .
17.1.1. Część gruczołowa przysadki.
17.1.1.1. Część obwodowa przysadki.
17.1.1.2. Część pośrednia przysadki.
.7.1.1,3. Część guzowa .
17.1.2. Część nerwowa przysadki
17.1.2.1. Wyrostek tejkowaty
17.1.2.2. Szypuła lejka .
17.1.2.3. Wyniosłość pośrodkowa
17.1.3. Przepływ krwi pomiędzy częścią nerwową i gruczołową przysadki
17.2. Tarczyca .
17.2.1. Komórki pęcherzykowe tarczycy
17.2.2. Komórki C.
17.3. Przytarczyce.
17.4. Nadnercza
17.4.1. Kora nadnerczy
17.4.2. Rdzeń nadnerczy
17.5. Wyspy trzustkowe.
17.6. Szyszynka
17.7. System rozsianych komórek dokrewnych
17.8. Działanie hormonów na komórkę .
17.8.1. Mechanizm działania hormonów poprzez receptory błonowe
17.8.2. Mechanizm działania hormonów poprzez receptory wewnątrzkomórkowe.
18. Układ moczowy [Jadwiga Mirecka)
18.1. Nerka.
18.1.1. Nefron
18.1.1.1. Ciałko nerkowe .
18.1.1.2. Kanalik proksymalny
18.1.1.3. Kanalik pośredni
18.1.1.4. Kanalik dystalny
18.1.2. Aparat przykłębuszkowy.
18.1.3. Cewki zbiorcze
18.1.4. Tkanka śródmiąższowa nerki.
18.2. Drogi wyprowadzające mocz.
19. Układ rozrodczy męski [Jan A. Litwin) .
19.1. Jądro.
19.1.1. Kanalik nasienny
19.1.2. Spermatogeneza
19.1.3. Spermiogeneza
19.1.4. Budowa plemnika.
19.1.5. Komórki Sertolego
19.1.6. Kanaliki proste i sieć jądra.
19.1.7. Gruczoł śródmiąższowy jądra.
19.2. Najądrze.
19.2.1. Kanaliki wyprowadzające
19.2.2. Przewód najądrza.
19.3. Nasieniowód.
19.4. Gruczoły dodatkowe
19.4.1. Pęcherzyki nasienne.
19.4.2. Gruczoł krokowy (prostata, gruczoł sterczowy)
19.4.3. Gruczoły opuszkowo-cewkowe (Cowpera).
19.5. Prącie
20. Układ rozrodczy żeński (Jadwiga Mirecka)
20.1. Jajnik.
20.1.1. Pęcherzyki jajnikowe
20.1.1.1. Pęcherzyki zawiązkowe
20.1.1.2. Pęcherzyki pierwotne.
20.1.1.3. Pęcherzyki wzrastające bezjamiste.
20.1.1.4. Pęcherzyki wzrastające jamiste .
20.1.1.5. Pęcherzyk dojrzały {pęcherzyk Graafa)
20.1.2. Ciałko żółte.
20.1.3. Pęcherzyki atrezyjne.
20.1.4. Komórki wnękowe i zrąb jajnika.
20.2. Jajowód.
20.3. Macica.
20.3.1. Błona śluzowa trzonu i dna macicy (endometrium)
20.3.2. Cykliczne zmiany w błonie śluzowej trzonu macicy.
20.3.3. Warstwa mięśniowa i błona zewnętrzna macicy.
20.3.4. Szyjka macicy .
20.4. Pochwa
20.4.1. Podstawy cytodiagnostyki rozmazów pochwowych
20.5. Narządy płciowe zewnętrzne.
21. Narządy dodatkowe związane z układem rozrodczym żeńskim [Jadwiga Mirecka)
21.1. Łożysko
21.1.1. Kosmek końcowy łożyska .
21.1.1.1. Kosmek końcowy w pierwszym trymestrze ciąży.
21.1.1.2. Kosmek końcowy w trzecim trymestrze ciąży .
21.1.2. Płyta podstawowa i płyta kosmówkowa
21.2. Doczesna .
21.3. Błony płodowe
21.4. Sznur pępowinowy
21.5. Gruczoł mlekowy.
21.5.1. Gruczoł mlekowy nieaktywny
21.5.2. Gruczoł mlekowy w okresie ciąży i laktacji
21.5.3. Brodawka sutkowa i jej otoczka.