Wypisy z wychowania zdrowotnego Cz. I

Wypisy z wychowania zdrowotnego Cz. I

Wypisy z wychowania zdrowotnego są pierwszą próbą zbiorczego przedstawienia teoretycznych rozważań o edukacji zdrowotnej na podstawie tekstów różnych autorów. W niniejszym opracowaniu określenia wychowanie zdrowotne i edukacja zdrowotna są używane zamiennie.

CZĘŚĆ PIERWSZA: ZDROWIE JAKO WARTOŚĆ JEDNOSTKOWA I SPOŁECZNA ORAZ EDUKACYJNA

POJĘCIE ZDROWIA.

Barbara Wbynarowska i wsp.: Zdrowie i czynniki je warunkujące (W: Jak tworzymy szkolę promującą zdrowie. Po trzech latach, pod red. B. Woy-narowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 14 i n.).

Ćwiczenia: Barbara Wbynarowska (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej. Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 12 i n.)

1. Co to jest zdrowie ?

2. Czynniki wpływające na zdrowie

ZNACZENIE RELACJI MIĘDZYLUDZKICH I POCZUCIE WŁASNEJ

WARTOŚCI W EDUKACJI ZDROWOTNEJ.

Maria Sokołowska: Relacje międzyludzkie i poczucie własnej wartości (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 83 i n.).

Ćwiczenia: Maria Sokołowska (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 94 i n. oraz s. 87) .

1. Herby.

2. Spacer z zawiązanymi oczami.

WPROWADZENIE DQ TEMATU PROMOCJA ZDROWIA . . . .

Barbara Woynarowska i wsp.: Podstawowe pojęcia — Promocja zdrowia (W: Jak tworzymy szkołę promującą zdrowie. Po trzech latach, pod red. B. Woy-narowskiej, Polski Zespół ds Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 17 i n.).

Barbara Woynarowska: Promocja zdrowia — Metody i podejścia w promocji zdrowia (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 17 i n.)

Ćwiczenia: Barbara Woynarowska (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 20 i n.)

1. Mogę być współtwórcą własnego zdrowia

2. Jak mogą promować zdrowie: jednostka, grupa, społeczność? .

Maria Sokołowska (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 22.

3. Podejście „od ludzi do problemu"

EDUKACJA KONSUMENCKA.

Małgorzata Niepokulczycka: Wprowadzenie. Polityka konsumencka, Prawna ochrona interesów konsumenta w Polsce (W: Polityka konsumencka i ochrona interesów konsumentów. Federacja Konsumentów. Warszawa 1998, s. 4 i n.).

Monika Kosińska: Edukacja konsumencka w szkołach (W: Materiały szkoleniowe. Seminarium II 6 czerwca 1998. Oprać. red. Zespół Biura Rady Krajowej Federacji Konsumentów, Federacja Konsumentów, Warszawa, s. 99 i n.)

DOKONYWANIE ZMIAN I KIEROWANIE NIMI.

Barbara Woynarowska: Dokonywanie zmian i kierowanie nimi (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole.

Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995,

s. 74 i n.)

Ćwiczenia: Barbara Woynarowska (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w (szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 76 i n.)

1. Czy możesz znaleźć kogoś kto.

2. Zrozumieć zmianę.

CZĘŚĆ DRUGA: OD WYCHOWANIA ZDROWOTNEGO DO KONCEPCJI SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

IDEA I KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE . . . .

Barbara Woynarowska: Szkoła promująca zdrowie - historia, koncepcja, strategia, zadania nauczycieli (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 23 i n.)

Ćwiczenia: Barbara Wbynarowska (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 26 i n.)

1. Co wpływa na nasze samopoczucie w szkole?

2. Cechy szkoły promującej zdrowie

METODY STOSOWANE W EDUKACJI ZDROWOTNEJ.

Maria Sokołowska: Strategia i metody w edukacji zdrowotnej (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 44 i n.)

Andrzej Szyszko-Bohusz: Relaksacja w procesie kształcenia i wychowania (W: Terapia pedagogiczna, pod red. J. Włodek-Chronowskiej, Uniwersytet Jagielloński, Instytut Pedagogiki, Skrypty uczelniane nr 656, Kraków 1991, s. 115 i n.)

Ćwiczenia: Maria Sokotowska (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, SOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespól ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 48 i n.)

1. Moja edukacja zdrowotna w szkole

2. Uczenie się aktywne oparte na doświadczaniu

3. Trzy etapy uczenia się oparte na doświadczaniu

4. Osobista refleksja.

ZASADY OPRACOWYWANIA PROGRAMÓW EDUKACJI ZDROWOTNEJ W SZKOLE .

Barbara Wbynarowska: Program edukacji zdrowotnej (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, SOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespól ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 34

in.) _

Ćwiczenia: Barbara Wbynarowska (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, SOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 37 i n.)

1. Cele edukacji zdrowotnej.

2. Obszary tematyczne edukacji zdrowotnej

Marianna Charzyńska-Gula, Alina Deluga (W: Środowiskowy program wychowania zdrowotnego w szkole. Założenia. Cele. Treści. Sposób realizacji., pod red. M. Charzyńskiej-Guli, Akademia Medyczna, Lublin 1997, s. 94)

3. Analiza proponowanego układu spiralnego programu dla bloku tematycznego „Życie bez nałogu" .

WYKORZYSTANIE EWALUACJIW EDUKACJI ZDROWOTNEJ . .

Barbara Wbynarowska: Co to jest ewaluacja? Komu służy i kto dokonuje ewa-luacji? (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, SOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 59 i n.)

Ćwiczenia: Barbara Wbynarowska (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada

Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu

Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 70 i n.)

1. Ewaluacja warsztatów

CZĘŚĆ TRZECIA: ROLA EDUKACJI W PRZECIWDZIAŁANIU ZAGROŻENIOM ZDROWIA

KSZTAŁTOWANIE ZACHOWAŃ ZDROWOTNYCH W CELU ZAPOBIEGANIA MIAŻDŻYCY .

Barbara Wbynarowska: O miażdżycy i chorobach układu krążenia, którym można zapobiegać (W: Sposób na zdrowe serce i długie życie Twojego dziecka. Instytut Kardiologii. Wyd. Agencja Lider, Warszawa 1991, s. 3 i n.) .

Wiktor Szostak, Barbara Cybulska: Cholesterol (W: Narodowy Program Ochrony Serca. Folder Agencji Lider, Warszawa)

Ćwiczenia: Polskie Towarzystwo Przyjaciół Serca i Życia, Szkolny Związek Sportowy, Instytut Matki i Dziecka, Instytut Kardiologii Warszawa. 1. Gra dydaktyczna „Droga do zdrowego serca". Gra WHO (materiały załączono w aneksie)

WYCHOWANIE DO NIEPALENIA TYTONIU

Maria Monika Szymańska, Barbara Wbynarowska: Edukacja dotycząca uzależnień (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w jfzyku ang. pod. red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B.Woynarowskiej. Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 140 i n.) .

Ćwiczenia: Małgorzata Ostrowska-Ogórek (W: Środowiskowy program wychowania zdrowotnego w szkole. Scenariusze zajęć w klasach I-III. Szkoła podstawowa, pod red. M. Charzyńskiej-Guli, Komisja Profilaktyki Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. AM, Lublin 1997, s. 100 i n.) .

1. Scenariusz zajęć: „Poznajemy małe straszydła — papierosiaki. Jak można przed nimi uciec?

Małgorzata Ostrowska-Ogórek (W: Środowiskowy program wychowania zdrowotnego w szkole. Scenariusze zajęć w klasach 1-11. Szkoła ponad-podstawowa (aktualnie III klasa gimnazjum i I klasa liceum profilowane), pod red. M. Charzyńskiej-Guli. Komisja Profilaktyki Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. AM, Lublin 1997, s. 48 i n.) .

2. Dekodowanie reklam papierosów

Małgorzata Ostrowska-Ogórek, Marianna Charzyńska-Gula (W: Środowiskowy program wychowania zdrowotnego w szkole. Scenariusze zajęć w klasach IV-VI. Szkoła podstawowa, pod red. M. Charzyńskiej-Guli. Komisja Profilaktyki Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. AM, Lublin 1997, s. 81 i n.).

3. Scenariusz zajęć „Jak możesz odmówić wypalenia papierosa, wypicia alkoholu, zażycia nie znanej Ci substancji?"

Elżbieta Charońska, Barbara Janus, Marlena Szczepska (W: Nauczanie zdrowia. Materiały pomocnicze. Centrum Metodyczne Doskonalenia Nauczycieli Średniego Szkolnictwa Medycznego, Warszawa 1993, s. 39

in.)

4. Konspekt - temat lekcji: „Kto pali papierosy - nie myśli, kto myśli - nie pali" (wiek uczniów 11-13 r.ż.) .

Marianna Charzyńska-Gula (W: Środowiskowy program wychowania zdrowotnego w szkole. Scenariusze zajęć w klasach IV—VI. Szkoła podstawowa, pod red. M. Charzyńskiej-Guli. Komisja Profilaktyki Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, AM, Lublin 1997, s. 201 i n.)

5. Jak może odbywać się wkraczanie w nałóg?.

WYCHOWANIE DO TRZEŹWOŚCI

Bohdan T. Woronowicz: Dlaczego ludzie piją? (W: Alkoholowe vademecum dla każdego, Ośrodek Apostolstwa Trzeźwości, Zakroczym 1993, s. 19 in.)

Bohdan T. Woronowicz: Testy i kwestionariusze diagnostyczne (W: Alkoholowe vademecum dla każdego, Ośrodek Apostolstwa Trzeźwości, Zakroczym 1993, s. 28 i n.).

Bohdan T. Woronowicz: Problemy związane z alkoholem. Problemy zdrowotne (W: Alkoholowe vademecum dla każdego. Ośrodek Apostolstwa Trzeźwości, Zakroczym 1993, s. 38 i n.)

Ćwiczenia: Maria Monika Szymańska, Barbara Wbynarowska: Edukacja dotycząca uzależnień (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 150 i n.) .

1. Pierwszy kontakt z tytoniem i alkoholem

Marianna Charzyńska-Gula (W: Środowiskowy program wychowania zdrowotnego w szkole. Scenariusze zajęć w klasach I—II (aktualnie III klasa gimnazjum i I klasa liceum profilowane). Szkoła ponadpodstawowa, pod red. M. Charzyńskiej-Guli. Komisja Profilaktyki Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, AM, Lublin 1997, s. 39 i n.)

2. Polski styl picia alkoholu.

NARKOMANIA - PROBLEM ZDROWOTNO-WYCHOWAWCZY .

Maria Monika Szymańska, Barbara Wbynarowska: Edukacja dotycząca uzależnień (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, SOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 136 i n.)

Ćwiczenia: Maria Monika Szymańska, Barbara Wbynarowska: Edukacja dotycząca uzależnień (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska, Rada Europy, ŚOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 146 i n.).

1. Cele edukacji dotyczącej uzależnień.

2. Rola narkotyków w życiu ludzi.

3. Postawy wobec używania środków uzależniających.

Alina Deluga (W: Środowiskowy program wychowania zdrowotnego w szkole. Scenariusze zajęć w klasach VII-VIII (aktualnie I i II klasa gimnazjum). Szkoła podstawowa, pod red. M. Charzyńskiej-Guli. Komisja Profilaktyki Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, AM Lublin, 1997, s. 69 i n.)

4. Narkotyki — ich rodzaje i skutki. Jak można zetknąć się z narkotykiem}

PRZEMOC WOBEC DZIECKA JAKO PROBLEM WYCHOWAWCZY

Nadine C. Schwab: Dziecko maltretowane i zaniedbywane (W: Lider nr 2,

1991, s. 5 i n.), (tłum. B. Wbynarowska)

EDUKACJA ONKOLOGICZNA.

Zbigniew Wronkowski: Choroby nowotworowe fW: Promocja zdrowia. Pod red. J. B. Karskiego, Z. Słońskiej, B. W Wasilewskiego, Wyd. Sanmedia, Warszawa 1994, s. 64 i n.).

Ćwiczenia: Oprać, i tłum. Z. Czownicki: (W: Nauczanie w szkołach o nowotworach złośliwych. Przewodnik dla nauczycieli. Polski Komitet Zwalczania Raka. Oddział Wojewódzki w Katowicach. Wyd. I, 1996, s. 33 i n.) . 1. Wczesne rozpoznanie i leczenie nowotworów złośliwych.

OCHRONA SKÓRY I ŚLUZÓWEK PRZED ZAKAŻENIAMI . . .

Andrzej Stapiński: Choroby przenoszone drogą płciową (W: A. Stapiński, Wybrane problemy seksuologii i chorób wenerycznych, 1980, PZWL, s. 105 m.)

Maria Monika Szymańska: Edukacja dotycząca HIV I AIDS w szkole (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska. Rada Europy, SOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarow-skiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 124 i n.) . .

Ćwiczenia: Maria Monika Szymańska (W: Promocja zdrowia dzieci i młodzieży w Europie. Edukacja zdrowotna w szkole. Komisja Europejska. Rada Europy, SOZ. Wersja w języku ang. pod red. I. Younga, Edynburg 1994. Wersja polska pod red. B. Woynarowskiej, Polski Zespół ds. Projektu Szkoła Promująca Zdrowie, Warszawa 1995, s. 128 i n.)

1. Fakty w edukacji HIV'/'AIDS.

2. Postawy wobec osób zakażonych wirusem HIV i chorych na AIDS . Elżbieta Charońska, Barbara Janus, Marlena Szczepska (W: Nauczanie zdrowia. Materiały pomocnicze. Centrum Metodyczne Doskonalenia Nauczycieli Średniego Szkolnictwa Medycznego. Warszawa 1993, s. 44 i n.).

3. Konspekt - Przebieg spotkania z młodzieżą w 14-16 r.ż. na temat AIDS Elżbieta Charońska (W: Otwarta Szkoła. Nr 9 (24)-XI-1994, s. 12) .

4. AIDS - pokonać strach. Scenariusz zajęć, wiek uczniów 14—16 lat

ANEKS

1. Droga do zdrowego serca (gra dydaktyczna Światowej Organizacji Zdrowia WHO)

2. Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych igim-nazjów (wybrane fragmenty) (W: Lider nr 1, 1999, s. 4 i n.)

3. Wykaz filmów.